Protecziun da bulieus: Tut per il giat?

Da Claudia Cadruvi, ANR

Dapi il 1975 protegia il Grischun ils bulieus. Ils emprims diesch dis dal mais na dastga nagin racoltar bulieus. Ils auters dis èsi lubì da rimnar dus kilos per persuna. In studi di che questas restricziuns na gidan nagut? L'anr ha dumandà trais experts grischuns? «Prest na datti nagins bulieus pli, sch'ins na protegia betg els.» Uschia tunavi avant 30 onns. Uss mussa in studi il cuntrari (LQ dals 13 da settember).
Sin fundament dal studi di la Cumissiun svizra per la protecziun da bulieus: Ins duai stritgar la limitaziun da racoltar bulieus. Sulet ils dis da protecziun sajan da mantegnair. Durant quels dis possia il fritgal dal bulieu crescher suenter e producir sporas che garanteschian ch'ils bulieus svizzers survivian.
Ils trais experts grischuns che l'anr ha dumandà èn per part d'in auter avis.

Sblundregiaders
«Il studi n'ha da preschent nagina influenza directa sin la situaziun giuridica en il Grischun», di Remo Fehr da l'uffizi per natira e per ambient (UNA). La protecziun da bulieus haja gea anc autras finamiras. Il guaud ed ils animals hajan diesch dis ruaus, ed il terren na vegnia betg trasora zappitschà da glieud che tschertgia bulieus.
Per Josef Hartmann da l'UNA è il studi nagina surpraisa. Ma era el vul mantegnair las disposiziuns da protecziun sco fin qua. «Sch'ins stritgass las disposiziuns, dessi glieud che sblundregiass ils guauds. Quai n'è betg en l'interess da la populaziun.» I saja prudent che mintga persuna dastgia prender uschè bler sco quai ch'ella po mangiar. «Uschia tanschi per tuts.»

Nitrogen fa donn
I fiss malponderà da midar insatge sin fundament d'in singul studi, di Hartmann. I existia anc auters studis. A Turitg hajan ins observà ch'ils bulieus na creschan betg pli perquai che blera glieud spassegia tras il guaud, ed il terren saja strapatschà.
Markus Hürlimann dal center da furmaziun per selviculturs vul era mantegnair las prescripziuns. El recumonda perfin che las prescripziuns vegnian unifitgadas en l'entira Svizra.
En connex cun bulieus sajan anc bleras dumondas avertas. Ins sappia ch'il nitrogen che vegnia producì da l'industria, dal traffic e da l'agricultura donnegeschia il sistem dals bulieus en il terren.
Pli baud hajan ins pensà ch'ins possia simplamain proteger bulieus cun ina disposiziun. «Quai na gida nagut, sche las cundiziuns da viver da questas spezias vegnan mendras.»