La moto
Dunnas sin töfs

Da Rafael Müller

"Dunnas na san betg ir cun töf. Dunnas na san betg ir enturn cun in tirastruvas. Dunnas n'han nagin senn per la tecnica. E: Jau odiesch dunnas, sch'ellas san ir meglier ch'jau." (statement da bikers)

La separaziun en carstgaun masculin e carstgaun feminin entschaiva schon en ils emprims diesch onns da vita : Mattas sa stritgan a dascus plain cun la sminca da lur mammas e buobs emprovan dad ir culs töflis dal vischin ch'ha schon quattordesch. Musters en ils quaIs nus tuts - forsa cun excepziun dals uffants dad ex-hippi-geniturs - vegnin en e , dals quaIs l'in u l'auter da nus emprova da sa separar puspè pli tard.

Ir cun töfs è ina da las tipicas chaussas masculinas, almain sch'ins considerescha che la pli gronda part dals töfs vegnan guidads dad umens. Ed i dat schizunt represchentants da la part masculina dal mund che pretendan che ir cun töf è be ina varianta dal sex: numnadamain igl act da controllar cun avair il töf (u en l'auter cas la dunna) tranter las chommas. Da giuditgar sur da quellas detgas è la dumonda, sche ir cun töf è in act masculin, duess qua esser surlaschà a la lectura ed al lectur e na betg esser il pensum da l'autur da questas lingias. Quel n'è numnadamain nagin criticher, mabain in raquintader da istorgias töfisticas u sin il pli anc ,in simpel testimoni che vul far savair a las lecturas ed ils lecturs, co che quai era ed è cun la cumbinaziun dunna e moto.

Las emprimas firmas che producivan motos empruvavan da vender lur motos tant a dunnas sco era ad umens. NSU, ina marca tudestga, mussava en la reclama er dunnas sco giudidras per lur töfs. Cun l'Emprima Guerra Mundiala è quella egualitad dentant spert svanida. Schuldads cun töfs han surprendì la rolla dals chavaliers. Ils novs eroxs eran ils motociclists che purtavan infurmaziuns tras il terren da l'inimì tar lur truppas. Indianers, cowboys e.u.v. eran renaschids en il schuldà da töf ed en las medias ins sa dumandava, sche ir cun töf na saja betg per ina dunna ina discrepanza envers lur disposiziun biologica (ins temeva vairamain donns en lur bassventer).
Il maletg dal töf sco object per igl um ha lur sa sviluppà bain spert e la reclama da las firmas e la tenuta da la glieud gieva er en questa direcziun. Cun la generala emancipaziun da la dunna en ils onns sessanta e setanta ha la moto - almain en tscherts circuls - pers in pau da sia predominanza masculina, uschia ch'i n'è ozendi betg pli in’excepziun d'entupar dunnas sin dus rodas.

Durant l'entira istorgia da la moto devi dentant adina puspè dunnas che s'empipavan da rollas sexualas e che han gudagnà il respect dals umens. Schon a la fin dal19avel tschientaner sa participavan dunnas a cursas da töfs e faschevan stranglar umens la pulvra da lur rodas davos e reparavan era sez lur töfs. 1932 è ina dunna ida sin ina FN 350 da Saigon (remartga da l'autur: betg da barattar cun Sagogn!) enfin Belgia. Quella aveva para dentant nagin'idea da tecnica, ma è simplamain ida drauflos. Ed en ils bauds onns quaranta è vegnì fundà l'emprim club da töfs da dunnas: las Motor Maids en America.
En ils onns suenter èn lur era vegnids fundads clubs da dunnas en l'Europa ed i deva er cursas da töfs be per dunnas. Oz datti sin via u era offroad cursas be per dunnas e mintg'onn vegnan dunnas sin lur töfs en l'arriv da la rally Paris-Dakar. Ed i dat era dunnas che chapeschan da tecnica da töfs in toc dapli che blers umens. La differenza tranter um e dunna sa chatta plitost en la tscherna da lur töfs. Umens prefereschan töfs sperts ed agressivs cun aut prestige, era sch'els n'èn betg buns d'als dominar. Tar las dunnas dentant stat igl meglier cun lur auto valitaziun: Ellas cumpran cunzunt töfs en la classa da mez (sco la Suzuki GSF 600 Bandit, Ducati Monster 600 u la BMW F650) che n'èn betg potents sco la merda ma han persuenter in zunt simpel handling. Dentant: Er sche bleras dunnas van gist uschia bain u anc meglier sco lur collegas masculins, vegnan ellas adina puspè confruntadas cun pregiudizis dal suandant tip:

"Ma il casc rumpa bain la frisura?"
"Sas ti insumma tegnair quai?"
"Ma da plievgia na vas ti bain betg?"
"Vegns ti insumma giu mez cun ils pes?"
"75 km? Uschia lunsch?"
"Ma ti has schon gugent umens?"

Litteratura: Motorrad-Handbuch für Frauen, da Bobke Susa e Seul Shirley