In bun propiest ha disditg
L’immigraziun russa surdumonda la Germania

Da Guiu Sobiela-Caanitz

Dapi 1990 beneventa la Germania gidieus da l’anteriura Uniun sovietica (US) e lur famiglias. Ins leva far viver puspè cuminanzas giudaicas en Germania. Ma lezzas n’èn betg creschidas sco ch’ins sperava. En 14 onns hani mo triplà il dumber da lur commembers, numnadamain da 30 000 sin 100 000. Be 70 000 dals 200 000 immigrads han s’annunziads tar las cuminanzas giudaicas. La Germania n’ha pia betg cuntanschì sia ludaivla finamira; creschids èn cunzunt ils custs (strusch EUR 2 milliardas annualas), perquai che 85 % dals immigrads dependan a moda duraivla da l’agid social, e quai tar ina dischoccupaziun generala oramai vair auta. Ussa prevesa Berlin da fermar bunamain lezza immigraziun. Quai di in rapport* gist publitgà en il magazin emnil giudaic da Turitg. Da l’anteriura US survegn la Germania dal rest in’autra immigraziun problematica, glieud cun ragischs tudestgas, ma oz per il pli integrada en il mund russofon.

Buna veglia surduvrada
Cun la crudada dal mir da Berlin han ins vulì curreger tut quai ch’era fallà en la republica d’Erich Honecker (1912–1994). L’emprima e davosa regenza centrala vairamain democratica da Berlin ost, manada dal protestant persvas, da derivanza ughenotta, Lothar de Maizière, ha vulì far bun l’indifferenza dals manaders communists areguard il genocid nazi. «Ils 18 da mars 1990 ha’la avert ils cunfins a quels gidieus da l’US muribunda che pativan da persecuziun e squitsch (...). Suenter la reunificaziun da Germania ha la Conferenza dals ministers tudestgs da l’intern surpiglià lez conclus.» Co statti cun quels ca. 130 000 immigrads che n’han betg s’annunziads tar las cuminanzas giudaicas? «Quai datti mo supposiziuns pauc flattusas, numnadamain che criminals hajan s’acquistà ina derivanza giudaica e che blers immigrads sajan simplamain fugitivs economics che na veglian nagina colliaziun cun ils gidieus. Da l’autra vart (...) ha l’oblig d’integrar socialmain e religiusamain fullas da gidieus russ senza savida linguistica surdumandà tuttafatg las cuminanzas giudaicas da Germania (...). Passa la terza part dals immigrads ha pli che 60 onns. Ma er umans pli giuvens senza enconuschientschas linguisticas suffizientas n’han quasi nagina vista da lavurar en lur professiuns anteriuras.» La situaziun economica ha stimulà Berlin d’elavurar in project da regulaziun nova per l’immigraziun giudaica ord l’anteriura US: «Vegnir astgass mo tgi che haja pli pauc che 45 onns, sappia bain tudestg, saja envidà d’ina cuminanza giudaica e na basegnia nagin agid dal stadi». Quai fiss la fin d’in propiest ludaivel che ha simplamain disditg. 

Russofons da derivanza tudestga
Lez project da la regenza federala è segir stimulà da problems che derivan d’in auter tip d’immigraziun russofona. I sa tracta dals uscheditgs «Spätaussiedler», pia descendents da colonists tudestgs clamads da la Russia imperiala en ils tschientaners passads. Era president federal Horst Köhler deriva da purs tudestgs che stevan en l’odierna Moldova, part da l’imperi dals zars e lura da Rumenia. Ma la Germania ha «surpiglià» lezs «Volksdeutsche» cur che l’US ha annectà 1940 quella part da Moldova. Quels Tudestgs che stavan sper la Volga (370 000), en la peninsla da Crim (60 000) ed a sid dal Caucasus (25 000) ha Moscva deportà 1941, cunzunt en Sibiria e l’Asia centrala, nua che lur descendents han per gronda part s’assimilads a l’etnia russa dominanta. La Germania federala renconuscha sco ses burgais tgi che sa cumprovar l’atgna derivanza tudestga. Uschia èn milliuns emigrads en Germania durant ils davos decennis. Er il minister da l’exteriur Joschka Fischer deriva da colonists tudestgs emigrads en l’Ungaria en il temp da l’Austria imperiala. Ma ils plis umans da derivanza tudestga restads en Russia e l’Asia centrala èn ussa russofons e na san betg tudestg. Quels che van anc oz a star en Germania ston pia batter cun grevas difficultads d’integraziun, maindir lur uffants sch’i n’han frequentà nagina scola primara tudestga; quella giuventetgna russofona dischoccupada s’isolescha e vegn tgunsch criminala. Il 26 da december ha il radio regiunal «Mitteldeutscher Rundfunk» (Halle/Saxonia-Anhalt), recepì tar nus per satellit, derasà ina novitad significativa: Gist per Nadal ha Thomas de Maizière, minister da l’interiur da Saxonia (Dresda), crititgà ch’insaquants da quels Tudestgs russofons, immigrads en ses pajais sco «Spätaussiedler», refuseschian da s’integrar e che lur criminalitad chaschuni sco reacziun ils progress da la partida extremista NPD, palesads da las davosas elecziuns al parlament regiunal. La Saxonia (4,3 milliuns olmas) na patescha pia betg mo da las consequenzas da quaranta onns squitsch communist en la patria, mabain era da quellas da las persecuziuns endiradas da las minoritads tudestgas en l’Uniun sovietica. Quai vala segir era per auters pajais federativs tudestgs.

*) Rainer Meyer, Renaissance am Ende. En: «Tachles», 24 da december 2004, pp. 22-23. Adressa: Rüdigerstraße 10, Postfach, 8027 Turitg. Fax 01 206 42 10. Posta electronica: verlag@tachles.ch