Èn ils socialdemocrats vegnids memia pulits?
Linard Candreia ha dà pled e fatg a La Quotidiana

Cun Linard Candreia ha Martin Cabalzar discurrì

Sonda passada è sa retratg Linard Candreia (Glion) suenter quatter onns dal presidi da la Partida socialdemocrata dal Grischun. La Quotidiana ha discurrì cun il president che sa retira per trair cun el ina bilantscha dal passà e per mirar en l’avegnir. Linard Candreia, suenter quatter onns essas Vus sa retratg sco parsura da la Partida socialdemocrata dal Grischun. Essas Vus unfis da la politica? 
Linard Candreia: Na, insumma betg. Jau nizzegel dentant la chaschun da metter in zichel auter ils binaris da mia vita professiunala e privata per ils proxims onns. Jau vi ma tegnair avert per differentas opziuns ed oravant tut s’occupar dapli da la famiglia.

Avant Vossa activitad politica essas Vus era stà engaschà sin plaun cultural. Vegn ins puspè a chattar Linard Candreia sco dirigent d’in chor ni sco autur da cudeschs?
Per il mument è tut anc avert. Jau less gudagnar ina tscherta distanza e cunzunt esser agen patrun da mes temp liber.

In nov mandat politic na stat pia betg en discussiun pli?
Quai na less jau betg excluder per tut pretsch. Jau hai simplamain terminà uss in chapitel politic, savess dentant m’imaginar da returnar en in pèr onns puspè en la politica sche la constellaziun è favuraivla. En scadin cas vegn jau ad observar e persequitar vinavant attentamain ils affars politics. 

Tge success savais Vus nudar en ils quatter onns da Voss presidi?
Nus avain gì success en differentas elecziuns, vain pudì augmentar essenzialmain il dumber da commembers e fundar intginas novas secziuns. Nus essan stads preservads da charplinas pli grondas, la partida (almain sin plaun chantunal) è stada serrada ed ha uschia pudì far valair sia influenza. Tut en tut hai jau era gì grond sustegn da la giunta e surtut da la basa.

Jau sai dentant era m’imaginar ch’i ha dà trumpadas?
Gea, era dischillusiuns hai dà en mes temp d’uffizi. Il president d’ina partida sa chatta en ina posiziun da “sandwich”, el è permanentamain tranter massa e martè. Dad ina vart sa tracti da equilibrar las differentas tendenzas entaifer la partida e da tuttina demonstrar unitad e cleras posiziuns anorvers. Sco persuna privata sun jau uss distgargià da quest burdi.

Vus vegnids taxà ton d’adherents sco d’adversaris politics sco idealist, dentant era sco fanaticher. Constat quest maletg?
Els pon avair in zichel raschun. Sche jau prend a mauns insatge, lura fatsch jau quai cun acribia ed engaschament cumplain. Sche jau sun persvadì d’insatge lura s’identifitgesch jau cumplainamain cun questa chaussa. Uschia sai era dar fasas nua che ins exagerescha in pau. Per ina partida sco ils socialdemocrats che ston batter e cumbatter en il Grischun per scadin post e per scadina idea na datti nagina autra letga che da s’engaschar cumplainamain e cun ardur

La partida ha gì tut en tut success. Main positiva è Vossa bilantscha persunala. Vus avais candidà per il cussegl naziunal e per il cussegl grond, tuttas duas giadas senza success. È quai frustrond per in president da partida fitg engaschà?
Jau stos conceder sinceramain che questas terradas han fatg mal a mai. Jau avess gì differentas ideas che ins avess pudì realisar per il bun da la regiun Surselva. Sche jau fiss vegnì elegì en il cussegl grond fiss jau s’engaschà cun schlantsch per questa regiun. Jau avess gugent fatg insatge per la regiun sin plaun politic. La constellaziun è dentant stada fitg pauc favuraivla per in socialdemocrat en ina regiun dominada da la pcd. La consequenza è stada ina tscherta resignaziun ed emigraziun interna, ins mira la finala pli fitg per sasez. 

Daco n’èsi betg reussì a la psd da fitgar meglier pe en Surselva?
En Surselva avain nus recaltgà in dumber traidubel da commembers en cumparegliaziun cun avant tschintg onns ed er il dumber da simpatisants è creschi. En Surselva è la pcd dentant la partida ferma che cumonda las festas. Ils liberals e la Partida populara sa pendan vi dal scussal da la pcd. Tenor mes avis regia en Surselva anc adina ina monocultura politica che è da donn per la regiun. Er la Surselva dovra a lunga vista ina politica pluralistica, da quai sun jau persvadì.

La Partida socialdemocrata vegn identifitgada oz adina pli fitg sco partida dals scolasts e dals intellectuals. Han ins emblidà ils simpels lavurers?
Scadina partida fa atras ses svilup. La psd è naschida sco partida dals lavurers ed ha schlargià sia basa ils davos onns pli e pli fitg era cun academichers. Cun ina solida lavur da basa ston ins tschertgar d’integrar en l’avegnir anc pli fitg ils lavurers.

L’image da la Partida socialdemocrata grischuna è dentant tut auter che quella dal simpel lavurer. Vus avais in cusseglier naziunal che abitescha feudal en in chastè, Vus avais in cusseglier guvernativ che va cun Mercedes per las vias (danor da las turas cun velo durant la champagna electorala). Èn ils socialdemocrats grischuns daventads chapitalists?
L’engaschament social na dependa betg da tals simbols da status, da las entradas ni da la posiziun entaifer la societad. Independentamain da la bainstanza persunala san noss exponents s’engaschar per giustia sociala, per postulats ecologics e per ina Svizra averta.

La Partida socialdemocrata è s’engaschada da cuminanza cun las partidas burgaisas per in Campiunadi mundial e Voss cusseglier guvernativ Claudio Lardi fa part dal presidi da la Task Force per l’olimpiada. N’è quai betg in tradiment dals ideals socialdemocrats per in turissem miaivel cun in niz da lunga durada?
La psd s’engascha cun persvasiun per in turissem miaivel che tegn quint da las resursas indigenas ed intenda in niz da lunga durada. Il campiunadi mundial è anc en in rom survesaivel che nus savain responsar. Perencunter n’è ina olimpiada en il Grischun per nus absolutamain nagin tema, damai ch’i sa tracta qua d’in arranschament gigantic cun effects negativs per l’ambient.

È la Partida socialdemocrata daventada ils davos onns memia pulita e curtaschaivla. Ê quai tactica vulida ni casualitad?
Jau na pos betg confermar che la psd saja daventada pli pulita ils davos onns. Sa chapescha che quai è savens ina dumonda dal temperament persunal dals singuls exponents. Entaifer la psd avain nus differentas alas ed jau sun sa stentà da na betg polarisar memia fitg.

Tge cussegls dais Vus a Voss successur Peter Payer?
In president partent na duess betg dar cussegls a ses successur. Peter Payer ha sco pledader da la psd svizra gronda experientscha politica ed jau sun persvadi ch’el vegn a far bain ses pensum. Entaifer la partida sto el sa stentar da tegnair ensemen las differentas alas, anorvers astga el absolutamain sa profilar cun posiziuns puntadas e cleras.