"Fraubünden" en quatter toms
Il Grischun survegn in'istorgia da las dunnas

(anr/fa) A temp per il 200avel giubileum dal chantun Grischun en l'onn 2003 duess esser a fin l'emprim da quatter toms areguard l'istorgia da las dunnas. L'editur dals cudeschs istorics è l'Archiv da cultura da dunnas dal Grischun. Da l'onn 2003 festivescha il chantun Grischun il 200avel anniversari da l'adesiun a la confederaziun. En quest connex ha inizià l'Archiv da cultura da dunnas dal Grischun (ACD) il project scientific "Dunnas en Grischun. Retschertgas areguard l'istorgia da las dunnas en Grischun durant il 19. e 20. tschientaner". (La scursanida per tudestg è Fraubünden.) "In dals intents tar la fundaziun da l'ACD da l'onn 1997 era da stgaffir in post da perscrutaziun e da realisar projects scientifics areguard il passà da las dunnas en noss chantun", ha ditg l’istoricra Silke Redolfi gievgia a Cuira tar l'orientaziun dals meds da massa. Che quai fetschia er propi basegn, ha'la agiuntà.

"Pli u main terra incognita"
En il center dal project ed er da la perscrutaziun vegnan messas las cundiziuns da viver da dunnas en il Grischun en il 19avel e 20avel tschientaner. En il rom da las tematicas "constituziun e dretg", "FrauenKörper", "lavur" e "la dunna estra" vegn elavurà il mintgadi istoric da dunnas ed umens. En pli vegn perscrutada l'impurtanza da las structuras statalas, confessiunalas, regiunalas e da la lingua per la posiziun da la dunna. "Nus dumandain per exempel tge consequenzas da la dunna. "Nus dumandain per exempel tge consequenzas che la tecnisaziun ed il turissem han gì per las dunnas u tge ch'ellas pigliavan a maun suenter che la gronda part da lur umens era partida per l'ester a lavurar sco pastiziers", ha ditg Silke Redolfi. La perscrutaziun sistematica areguard la vita e la lavur da las dunnas en Grischun ed en tut il territori da las Alps manca tenor ella, "enfin uss è quai per gronda part anc terra incognita".

En tuttas trais linguas
II project scientific duess esser tenor las iniziantas interdisciplinar, quai vul dir ch'el duess cuntegnair contribuziuns da scienziadas e scienziads da differentas direcziuns da perscrutaziun. La publicaziun resguarda er la situaziun linguistica dal Grischun. Perquai vegn ella a cuntegnair contribuziuns en tut las trais linguas dal chantun. Da l'onn 2003 cumpara l'emprim tom, "sco ina sort regal da giubileum per las Grischunas ed ils Grischuns." Las lavurs per quel han entschavì questa stad passada e las collavuraturas èn sper Silke Redolfi las istoricras Ursula Jecklin e Bettina Volland. La redacziun ha surprendì Silvia Hofmann. Agid tar lur lavur scientifica survegnan ellas tranter auter er da la professuressa Regina Wecker da I'universitad da Basilea. Fin da l'onn 2007 prevesan ins d'avair edì e publitgà tuts quatter toms. 

Cun sustegn dal Chantun
Sco che Eveline Widmer-Schlumpf, la presidenta da la regenza grischuna ha manegià, vegn a mussar il project "che las dunnas han contribuì durant ils ultims 200 onns bler per il bainstar da la populaziun dal chantun cun sias trais linguas e trais culturas." Tenor ella satisfa questa publicaziun in basegn da la perscrutaziun istorica dal Grischun. Agid finanzial survegnan las scienziadas er da I'Uniun grischuna per la perscrutaziun da la cultura, da la Fundaziun Niarchos e da I'ACD sez. Per il mument èn las collavuraturas da quel londervi ad installar en lur novs locals en la Fontanastr. 15 a Cuira in post da perscrutaziun per l'istorgia da dunnas en il Grischun. Ulteriuras infurmaziuns chattan ins en l'internet sut l'adressa www.fraubuenden.net.