Ina vita per il passà
In film davart Alfons Maissen 

(anr/fa) Er sch’el ha gia 96 onns è l’anteriur magister da la scola chantunala ed etnograf Alfons Maissen fitg activ ed ha anc oz plirs projects. Sur da questa persuna unica ha fatg Gieri Venzin da la TvR in film. «I nun è passà anc uschè in grond temp che Alfons Maissen ha fatg in referat per l’Uniun da chant sursilvana davart ‘La historia dalla canzun populara romontscha’», ha ditg Arnold Spescha mesemna a Cuira en occasiun da la premiera dal nov film da la Televisiun rumantscha (TvR), «cun ses 96 onns ha’l referì senza manuscrit, en moda clara, suverana e plain umor.» Sco anteriur scolar dad Alfons Maissen aveva surprendì il magister da la Scola chantunala da dar als preschents ina curta introducziun en la vita dal purtretà. 

Salvà bler che fiss ì a perder 
Alfons Maissen è nat da l’onn 1905 a Glion. «Là nascha e crescha quel liom cun la terra e ses pievel, cun purs e mastergnants, cun raquintaders e chantadurs.» El daventa scolast: primar, secundar e da scola media, dal 1946 fin l’onn 1970 è el stà professer a la Scola chantunala a Cuira. Ses studis academics concluda el cun ina dissertaziun da gronda muntada: «Werkzeuge und Arbeitsmethoden des Holzhandwerks in romanisch Bünden. Die sachlichen Grundlagen einer Berufssprache.» Ch’il professer Maissen s’haja durant tut sia vita fatschentà e sa laschà fascinar da la perscrutaziun da l’istorgia e cunzunt dad usits ed usanzas, ha declerà Arnold Spescha, «sco rimnader nunstanclentaivel e bun fotograf ha el salvà e preschentà impurtants documents da mastergns ed usits svanids.» Diesch onns è el stà redactur da l’Ischi, in organ da la Romania, e dal 1955 ha el surprendì la redacziun dal Radioscola e mantegnì quella per 25 onns. Causa ses dun musical ha rimnà e registrà Alfons Maissen er bleras chanzuns rumantschas, circa 3000 chanzuns popularas, da baselgia e profanas. «Noss Alfons vul anc edir quellas», ha tradì Spescha. 

Duas persunas han gì la medem’idea 
Sco che l’autur Gieri Venzin ha ditg era naschida l’idea da far in film sur d’Alfons Maissen gia dal 1989: «Quel onn avev’jau pudì far ina visita tar el a chasa, e jau era fascinà a vesair quant ch’el ha rimnà durant tut sia vita.» Ses emprim inscunter indirect cun Maissen ha gì Peter Egloff gia pli baud. En la vegliadetgna da 15 onns era el en biblioteca ch’el tschertgava in cudesch da Karl May. Chattà ha’l però la dissertaziun dad Alfons Maissen: «Jau hai entschavì a leger e badà spert che quai m’interessava gist tant che las aventuras dad Old Shatterhand e cumpagnia.» Che quai saja forsa perfin stà il motiv ch’el haja fatg pli tard il studi d’etnologia, ha ditg Egloff. L’idea da purtretar filmicamain Alfons Maissen ha’l gì gia avant sis onns, cur ch’el era daventà manader da program da la TvR. In bel di han discussiunà Egloff e Venzin il project e a l’entschatta da quest atun hani decis da realisar el. 

«Igl è stà in’aventura a far il film» 
Ch’i saja stà fitg bel da far il film, ha ditg Gieri Venzin, «en sasez in’aventura.» Ch’els eran in’equipa da trais persunas, l’um da la camera, quel dal tun ed el. Plirs dis èn els stads tar Alfons Maissen e l’han giavischà da quintar dals temps passads. Ch’i saja stà mo da dar il chavazzin e ch’el haja quintà da tut las chaussas: «Igl era propi fascinant, cun sia memoria da chaval sa el raquintar detagliadamain da si’atgna vita, ma er anc da quai che glieud veglia l’aveva quintà avant blers onns.» Cun vesair il film da Gieri Venzin han ins la pussaivladad da far ina visita a questa persuna originala e d’al emprender a conuscher in zic pli bain. Il film ha plaschì er al purtretà sez: «Jau sun intgantà da quella cumbinaziun ch’els han fatg or da tut quel bler material», ha ditg Alfons Maissen suenter la represchentaziun dal film, «els èn stads tar nus a chasa insaquants dis e jau sai mo ludar la lavur che Gieri Venzin e ses dus umens han prestà.» 
Datas d’emissiun: Dumengia, 09-122001, a las 17.00 sin SF1; sonda, 15-122001, a las 8.45 sin TSR ed a las 11.50 sin SF1, dumengia, 16-12-2001, a las 9.15 sin TSI1 e mesemna, 19-12-2001, a las 23.15 sin TSR2.