Frar Mattias e sia istorgia d’amur 

Da Claudia Cadruvi/ANR 

Quai spetgan ins il pli davos en claustra. E gist quai raquinta frar Mat-tias che viva cun radund 25 confrars en la claustra benedictina ad Uznach. Ina istorgia d’amur. Gia baud, cun quattordesch onns, ha el sentì il desideri da gidar ils paupers ch’endiran fom. Ha el gia da lez temp savì ch’el veglia ir en claustra? «Oh, sch’jau vi declerar quai, datti bunamain in roman», manegia frar Mattias e ri. Ma el cumenza curaschusa-main a raquintar. 

Tavanasa u Dieu vegn pli tard 
Creschì si è Giusep Mattias Beer (1955) a Tavanasa en ina famiglia religiusa. Pli fitg cun las ovras che cun ils pleds hajan ses geniturs dà in bun exempel al fegl: «Jau hai mai udì in pled maltschec da bab e mamma.» Diesch onns haja el fatg il nurser dal vitg ed el sa siemiava gugent, raquinta frar Mattias. 
«Dieu è insatge ch’ins s’occupa cuntut, cura ch’ins vegn pli vegl», uschia ha il mat pensà en ses temp d’emprendissadi da bostger. Che quest quint na giaja betg si, è el s’accurschì duas giadas tar accidents. Uschia saja el ina giada vegnì sut ina maschina da segar ed in’autra giada en il guaud sut ina buera. El è be per schabetg mitschà quellas duas giadas da la mort. 
Vers la fin da l’emprendissadi ha in malruaus tschiffà il giuvenot: «Tanta glieud cun fom datti sin quest mund e nus mangiain tschintg giadas il di il venter plain.» Il pli gugent avess il bostger interrut ses emprendissadi e fiss ì viadora en il mund per gidar. Quai ha ses bab impedì cun pleds prudents. 

Dieu duai far! 
Per gidar ils paupers dovri ina savida da basa medicinala. Perquai ha Mattias cumenzà in segund emprendissadi da tgirunz. En quest temp ha el emprendì d’enconuscher sia amur. Igl è stà da Pasca notg. Avant baselgia ha el vesì ella. Durant messa n’era ses chau betg propi tar il predi e las oraziuns. El era in tranter l’auter. Tge far cun quests sentiments che siglian tuttenina a dies? El che vuleva ir davent.
E Mattias che discurra en talas situaziuns adina cun Dieu, ha ditg durant quest servetsch divin: «Sche Ti vul che quai duai dar insatge cun questa giuvna, lura stos ti procurar ch’ella fa l’emprim pass.» Suenter messa n’aveva Mattias betg uschè grondas preschas dad ir a chasa. El leva gea che la matta pledentia el. Sez n’avess el mai fatg quai. E la matta è vegnida. 

L’amur ed il parvis 
Igl è stà ina amicizia cun bleras bellas chaussas, ma era cun eveniments che fan mal. Els legevan omadus savens la bibla e faschevan part d’ina gruppa evangelica. 
Sin las spassegiadas cun sia marusa, haja el survegnì ina idea, tge ch’il parvis po esser. Avant haja el adina pensà ch’il parvis saja il lieu, nua ch’igl existia nagina fom, nagina said e nagins quitads. Sch’el giascheva dentant en il pastg sper sia charezzada, lura haja el sentì ch’il parvis è dapli: «Là vegn jau charezzà d’insatgi, ed jau dastg era charezzar insatgi cun tut mias forzas.» Questa amicizia è en la regurdientscha da frar Mattias insatge fitg custaivel, era sch’ella ha gia baud cumenzà a balluccar. Suenter dus onns curt avant far spusalizi è il pèr ì dapart. Per Mattias era il desideri d’ir davent anc adina pli grond ch’il giavisch d’avair famiglia. Malgrà questa discrepanza interna ha la separaziun chaschunà grondas dolurs tar omadus. Il giuven tgirunza ha pers ses equiliber corporal e spiertal. El ha cartì da na pudair viver persul. Tuttina ha el savì che sia decisiun, da betg vulair famiglia, saja gista. 

Duas emnas daventan perpetnadad 
Intgins mais pli tard ha il giuven gì da far a Mustér. El ha vesì la claustra ed ha pensà: «Daco betg ir puspè ina giada a prender penetienzia.» Onns ora n’era el betg pli stà en confessiunal. Pader Placi Berther era il confessur. Lez haja dumandà a la fin: «Na lessas betg ina giada vegnir si tar nus?» «Jau vegn gugent, ma be per fufragnar.» Mattias è ì ord confessiunal directamain tar il portal a dumandar cura ch’el possia ina giada vegnir per duas emnas. 

Cun duas emnas n’èsi lura stà nagut. Frar Mattias è restà in mez onn en «ses fufragnadi». I ha plaschì uschè bain en claustra ch’el è sa decidì da daventar benedictin. Ma betg si Mustér. El ha vulì ir ad Uznach tar ils benedictins missiunaris. 

Cun insatge aveva frar Mattias anc fadia l’entschatta en claustra: El era s’imaginà ch’ins fetschia adina oraziun senza fin ed haja da far gigina in cuntin. Ch’ils paders e frars mangian fitg bain e gugent, era l’emprim mument ina trumpada per Mattias. El haja protestà. Pader Placi haja dentant purschì maun ad el: «Prenda avunda e sajas engraziaivel. Lura daventas ti ferm e sas avair quità da tai e dad auters.» Mattias era in pau spussà cura ch’el è entrà en claustra. Prest ha el puspè chattà forzas. 1986 ha el fatg sia empermischun perpetna. 

La fom n’è betg a Tansania 
Dus onns pli tard è ses grond desideri ì en vigur. El ha pudì ir per in onn a Tansania. Igl è stà in bellezza onn: «Jau n’hai gnanca ina minuta laschà encrescher.» Frar Mattias veva schizunt cumpagnia da Rumantschs. Pader Clemens Giger e pader Baseli Fetz vivan en questa missiun. Ella sa numna Uwemba e sa chatta sin 2000 meters sur mar. La vegetaziun saja sco en Svizra ed il manaschi puril da la missiun ha 150 tocs biestga, 5 chavals, 50 portgs e 5 asens. 

La gronda fom n’ha frar Mattias dentant betg chattà en l’Africa. Cura ch’el è turnà enavos en Svizra, ha el vesì a Kloten be glieud pitgiva. «Qua en questa surabundanza regia ina tala malcuntentientscha.» Vid quai ha frar Mattias gì da morder plirs mais suenter ses return. En l’Africa aveva la glieud – malgrà la paupradad – plaschair da viver. «I dat ina pli gronda fom, che la fom corporala. Igl è la fom spiertala», di frar Mat-tias. Perquai sa senta el oz era en Svizra sco missiunari. Ed el va gugent cun sia rassa a Turitg, era sche in u l’auter sa maina e guarda curius: «Quai dat impuls – ed in zichel da patratgar a la glieud.» Frar Mattias sto tuttenina far prescha. Ils zains tutgan. El ha dad ir a chantar vespras. E da prender cumià di el: «Jau hai adina la speranza ch’jau hai pudì semnar in graun en ils cors da mes concarstgauns.» Lura sbriga el en sia rassa vers la porta baselgia. El sa maina ina davosa giada, fa adia e ri sco da sa legrar dad ir a chantar. I para sco sche frar Mattias avess chattà sia vaira amur.