Hackers er en Grischun? 
«Ina segirezza absoluta nun exista»

(anr/fa) Dal privel che uscheditgs hackers entran en lur datotecas s’èn conscientas tant l’administraziun sco er la Banca chantunala. Controllas permanentas ed ils pli novs sistems da segirezza engrevgeschan però d’entrar senza permiss. Tgi nun ha gia udì dals «hackers» che entran en datotecas privatas e sa servan senza scrupels da las infurmaziuns ch’els chattan là? Cun agid da l’internet èn colliads ozendi ils computers sin tut il mund. Ins po scriver chartas electronicas a persunas che abitan da l’autra vart dal mund e quellas las pon leger quasi al medem mument. Cun las novas pussaivladads da communitgar sin via electronica è creschì dentant er il privel che infurmaziuns privatas arrivan en las faussas griflas, che glieud nunautorisada fetschia abus da quellas. Per exempel las datas da l’administraziun chantunala… 

Cun «mirs da fieu» cunter ils hackers 
Sco che Werner Danuser da l'uffizi chantunal d’informatica explitgescha èn las datotecas dals differents uffizis chantunals colliadas l’ina cun l’autra: «Ensemen cun anc diversas vischnancas grischunas ch’èn er colliadas furman ellas l’uschenumnada rait chantunala.» Il manader dal center da calculaziun e da telecommunicaziun di che sper questa rait fa diever il chantun anc d’ina segunda rait, da l’internet. «Cunquai che l’internet è avert per tuts èsi uss necessari d’impedir ch’i dettia colliaziuns d’ina rait en l’autra.» Quai vegn fatg cun uscheditgs «Firewalls», mirs da fieu che serran si la via a quels che vulessan entrar senza permissiun. «Directamain da dador vers l’intern na lubin nus naginas colliaziuns.» 

Controllas regularas 
Per garantir ch’ils mirs da fieu ardan er adina vegnan fatgas da temp en temp controllas: «Nus incumbensain tschertas firmas da far tests da penetraziun, vul dir d’empruvar cun tut ils meds d’arrivar tras noss Firewalls en nossas datotecas.» Danuser di ch’enfin uss na saja reussì anc en nagin test d’engianar lur sistem da segirezza. L’ultim test è vegnì fatg avant strusch in mez onn. «Ultra da quai controllan las collavuraturas e collavuraturs mintg’emna sch’insatgi ha em-pruvà dad entrar en la rait chantunala ed ha laschà enavos in stizzi, in uscheditg segn da log.» El agiunscha ch’er tranter ils differents uffizis existan tscherts impediments, «in collavuratur da l’uffizi per il traffic per exempel nun ha pers nagut en la datoteca da l’uffizi da taglia.» Werner Danuser manegia ch’i na dettia bain nagina segirezza absoluta, ma ch’els fetschian il pussaivel. 

«Il pli grond ristg è l’uman sez» 
Il patratg ch’insatgi fiss chapaivel d’engianar il computer da la banca e da transferir daners dad autra glieud sin ses conto nun è gist allegraivel. Peter Hemmi, il manader dal sectur innovaziun da la Banca chantunala grischuna, quieta e declera pertge che quai nun è prest na pussai-vel. «Tar l’internetbanking avain nus in sistem da segirezza a trais stgalims: Dad ina vart posseda il client ses numer da contract, segunda in pled clav e l’ultim anc in’uscheditga glista da stritgs cun ina cumbinaziun da quatter cifras.» Che lur metoda da codaziun da 128-bit saja vegnida controllada da la Scola politecnica federala. Tenor el è il sistem quasi 100 pertschient segir. «Il punct debel è il client, per exempel sch’el è imprudent e sa lascha engular ses code persunal», di Hemmi. El affirmescha che sch’ils computers vegnissan tuttina engianads d’insatgi, «alura stess la banca natiralmain buna per tut ils donns.»