Las muntognas – ambient ideal per ils avieuls?

(anr) Il mel alpin vegn damain en contact cun tissis. I dat però era dischavantatgs per la producziun da mel en muntogna. Sch’ins fa ina spassegiada en muntogna vesan ins savens, mintgatant anc sur il cunfin dal guaud, da quellas chaschas brin cleras amez il pastg. Sch’ins vegn pli manaivel ristg'ins da far l’enconuschientscha cun ils in-sects che abitan là, ils avieuls autalpins. L’emprima reacziun pudess esser: Ma povras bestgas, si qua chattan ellas mo pauc nutriment, na fissi betg meglier per ils avieuls dad esser en lieus pli chauds e fritgaivels che amez las muntognas? 
Controllas severas 
«Il mel alpin pon ins vender pli bain che quel da la Bassa», manegia l’inspectur engiadinais per malsognas d’avieuls, Dumenic Häfner. El di che giu la Svizra bassa saja il pretsch directiv per in kilo 13 francs, «entant che nus pudain pretender 25 francs». Tenor el dependa quai da las flurs alpinas. «Quellas fan ch’il gust dal mel è pli intensiv ed jau na fiss surprais, sch’er l’effect medicinal fiss pli ferm.» Thomas Vetter, il manader dal post per apicultura dal Plantahof, e responsabel per la scolaziun chantunala dals apiculturs, declera pertge che il mel fa bain a la sanadad: «Sch’intgin ha per exempel la strucca da fain, alura duess el prender mel indigen. Ils avieuls fan quel cun il pollen d’exactamain quellas flurs, cunter las qualas el è allergic. Uschia pon ins vegnir per uschè dir immun cun mangiar mel.» Il motiv principal per na prender mel ester è però in auter: «Sch’in pievel d’avieuls ha ina malsogna, alura vegn el eliminà en Svizra. Quai vegn controllà severamain. En l’ester però capita savens ch’ils apiculturs dattan antibiotica.» El menziunescha l’emissiun «Kassensturz», la quala ha fatg las emprovas gistas e chattà restanzas considerablas d’antibiotica en il mel ester. In segn per in mel genuin è il fatg ch’el vegn dir. «Quel bunmartgà che lascha adina tegnair e va bain da stritgar sin il paun perencunter è vegnì stgaudà sin passa 40 grads ed uschia van a la malura ils vitamins e tschellas parts impurtantas dal mel», declera il spezialist da mel dal Plantahof. 
Nagins tissis en muntogna 
Sco avantatg dal mel alpin numna Vetter il fatg ch’ils avieuls giu la Bassa prendan il pollen savens dals pumers. Quels vegnan tractads là cun fungicids u pesticids. «En muntogna nun è quai natiralmain il cas. Ils avieuls na vegnan qua betg en contact cun da quels tissis.» Ed el agiunscha il fatg che causa ils lungs envierns pateschan ils avieuls en muntogna damain da la varroa, quel parasit, il qual tschitscha il sang dals avieuls adolescents ed indeblescha uschia ils pievels d’avieuls. Qua èsi tenor el d’impurtanza centrala co ch’ils apiculturs tractan la varroa. «Per gronda part vegn quai fatg cun acids natirals sco per exempel cun acid da furmiclas u da latg, uschè che il mel resta liber da tissis», di Thomas Vetter. 
Ina schelira po ruinar tut 
Ch’i saja da far attenziun da na idealisar il mel autalpin, manegian tant Vetter sco era Häfner. Els din ch’in pievel d’avieuls sa sviluppa bler pli spert giu la Bassa che in che ha passentà l’enviern sin 1500 meters sur mar. «A la fin pon racoltar là ils apiculturs pliras giadas ed en media dat mintga pievel diesch kilos. En muntogna percunter è la media mo sis fin otg kilos.» E l’apicultur Wilhelm Huber da Scuol menziunescha las pruginas sco ulteriur dischavantatg da la producziun da mel en las Alps: «Ina prugina sco quest onn il fanadur po ruinar tut la racolta da mel.»