Da notgs striunadas, cordas stunadas ed autras mascradas da la vita

Da Benedetto Vigne

En in pitschen festival da rock a La Punt preschenta Paulin Nuotclà questa saira ses nov album; ses emprim portatun dapi 1984. In crap prezius davos parita rauca. «Chanzuns & tocs da rocks» – uschia tuna il titel nov dal nov album da Paulin Nuotclà. «Tocs rocks»: Ina rima grammaticalmain faussa, ma in bel «rock» muntagnard che trai endament pleds sco «rauc» u «rut», spir connotaziuns che fan senn en quest connex. Paulin ha, suenter quattordesch onns da paussa discografica, puspè edì in portatun, ramassond tredesch chanzuns da tuts geners e tuts temps, plus trais represas da tocs ses gia stads edids antruras. E tge fa il legher chantautur? Empè da suandar il standard dal temp e far, sumegliant magari ad auters tschuncantins, in bel document da madiranza cun tschegnadas als modernissems dal di, empè da prender ses temp, fila el svelt en studio ensemen cun ses accumpagnaders actuals (Werni Pircher, Hans Barandun e Raini Schmid) e suna spartanic tuts tocs en moda directa, senza far diever dals trics e tracs da la tecnica. Na, el deplorescha schizunt il fatg, che la vusch sto vegnir sur imponida en in segund pass, suenter la registraziun dals instruments. Uschè viv e live sco pussaivel, quai è la devisa.

Il vegl punk da La Punt
In album en in unic di, quai n’hai strusch dà pli dapi l’emprim dals Beatles. Qua sa mussa il vegl «punk» anarchic da La Punt, ina da las pliras varts che Paulin cumparta cun ses collega e model american, Bob Dylan. Tocs raucs. La directezza sco in art. Sch’i dat insatge da deplorar, èsi gist mo la stancladad, la spussada da la vusch che sa manifestescha qua e là tranter lingias: Noss chantautur va er cunter ils 50, las lungas notgs daventan magari diras. Ins po sa chapescha tadlar l’entir sco in act da serrada: En cun la racolta avant ch’i vegnia l’enviern, custa quai ch’i veglia, sbagls ed empatgs, battidas disritmicas e cordas stunadas. Tocs ruts. U sco ch’igl ha num en in lieu: «…üngün na düra lönch sch’el mai nu piglia part a robas chi sun qua per tillas finir.» Il temp avanzà serpentina sco in fil cotschen tras las chanzuns, sa splegond ina giada en metafras da recapitulaziun – «Metta davent las mastrinas», chantadas en la modalitad da Fabrizio De André – in’autra giada en ina satira davart ils scumbigls cun chaussas modernas sco il «Computer».

Il siemiader sper la mar
Quai ch’era ina giada magari in tenor murdent, è daventà in suttun da ligera tristezza. Bain a l’entschatta lascha il chantautur citar ina frasa-clav: «Eir quist lö da bellezza n’um para plü tant bel.» Resignaziun? Na: Las cuntradas da Paulin èn anc adina plainas d’intgant, «fluors dad argient sülla prada» en ina not instriada», la citad, vegl simbol nuotclaic per caos e fascinaziun, «nun exista plü… dasper il mar». Ch’i dat anc adina speranzas ch’ils siemis giajan en vigur, da quai sa il refrain da «Ünsacura». Ina retratga en l’idilla da la privatezza? Strusch. La preoccupaziun sociala però sa focusescha ussa sin dumondas pli fundamentalas: «Mascras», la chanzun d’avertura tuna qua sco fanal, suten ina bella ghitarra electrica mascrada da gìa: «I nun è nos destin da’ns quintar si manzögnas tant cuort avant la fin.» La culmaina da questa tonalitad turna en ina chanzunetta ch’ins po taxar sco remartga en atgna chaussa: «Mo taidla sco chi tavellan.» Nuotclà sa smirveglia co ch’ils «adversaris dad üna ja» sa vantan e s’orneschan cun ils merits ch’en vardad van a quint dad el sez, il trubadur critic ed accusant d’antruras.

Rimas fintas a Roma
Amarezzas pervia da quai? Sco per mussar l’atgna grondezza, serva Paulin, regurdond ch’el tutga anc adina tar in dals gronds chantauturs da noss dis, sias trais meglras chanzuns sco dessert: «Roma», la ballada d’in tgit turistic, nua che situaziuns curiusas, maletgs schablonics e rimas fintas sa maschaidan ad ina filistucca en il stil dal famus «tragliun»; «Jazzin», ina parabla «brassensica» davart in um ch’è «in tschercha dad alch e nu savaiva gnanca da che»; e lura «Sper la saiv», ina contemplaziun finala, che constatescha laconic «tuot ha midà», concedind tranter lingias ch’ins na sa betg scriver tut sia vita las stessas chanzuns d’amur. 

Paulin Nuotclà: Chanzuns & tocs rocks (ed. privata, P.N. 7522 La Punt Chamues-ch); preschentaziun en viv: La Punt, sala da gimnastica, 29-12, 20.00, ensemen cun Cheyenne, Cervoholics, Diabolic ed Agahuga.