Agricultura grischuna en cifras: Retrospectiva e prospectiva

(cc) Ils resultats da la davosa dumbraziun dals manaschis purils conferman la gronda midada da las structuras tranter 1985 e 1996 sin quest sectur da l’economia ch’è fitg impurtant per il Grischun. Las caracteristicas principalas da quest svilup èn d’ina vart il diever pli intensiv da maschinas, per spargnar lavurantas e lavurants, da l’autra vart la tendenza d’engrondir u da fusiunar manaschis, per pudair impunder pli efficaziamain ils meds finanzials. Cun questas mesiras pon ins augmentar la productivitad e meglierar la qualitad dals manaschis. 

Il dumber da manaschis diminuescha 
1996 han ins dumbrà en il Grischun 3745 manaschis purils, 1243 (24,9 pertschient) damain che 1985. Diminuì han surtut ils manaschis pitschens cun ina surfatscha utilisabla da fin trais hectaras (main 45,4 pertschient). Ils manaschis cun ina surfatscha utilisabla da 3 fin 20 ha èn cun 60 pertschient la gronda part dal total dals manaschis. Lur dumber è sa reducì per ca. 29 pertschient. Ils manaschis cun ina surfatscha utilisabla da passa 20 ha han perencunter augmentà per 99 unitads (11,1 pertschient). 

Il dumber da las persunas occupadas en l’agricultura sa reducescha er 
Il dumber da las persunas occupadas en l’agricultura è sa reducì aifer indesch onns sin 10 242 (main 26,2 pertschient), set pertschient persunas en plazza cumplaina e 38,6 pertschient en plazza parziala: In segn da la mecanisaziun e da la raziunalisaziun ch’han augmentà. La surfatscha utilisabla è sa diminuida, la surfatscha da vignas ha augmentà. 
La surfatscha utilisabla ha diminuì per 12,8 pertschient dapi 1985. En quest connex èsi da resguardar, che fin la mesadad dals onns 80 in terz da las surfatschas n’era betg anc mesirà uffizialmain en il chantun e sa basava per part mo sin valitaziuns. La prada natirala e la pastgira, che muntavan ad ina quota da 92 pertschient da la surfatscha totala, èn sa reducidas per 12,7 pertschient. En connex cun las surfatschas cultivablas reducidas dattan en egl spezialmain ils tartuffels (main 56 pertschient sin 59 ha), il tirc verd da silo (main 27,6 pertschient sin 806 ha) e la prada artifiziala (main 24,9 pertschient sin 819 ha). 
Tschertas culturas mussan in augment da lur surfatschas cultivablas. La viticultura, che fa prova d’in potenzial da fiera ch’è abel da sa sviluppar e ch’ha schanzas, ha amplifitgà la surfatscha da vignas sin 401 ha. Quai correspunda ad in augment da 31 pertschient. Surfatschas utilisablas pli grondas han mussà er las ravas da zutger (per 100 pertschient sin 14 ha) e la verdura/ils legums da cultivaziun al liber (per 10,8 pertschient sin 82 ha). La politica agrara da la confederaziun e las disas da consum ch’èn sa midadas mettan novas prioritads en la purschida dals products. 

Spustament en connex cun il tegnair animals 
En connex cun il tegnair animals han ins er pudì constatar questa midada. Entant che l’effectiv da muvel ha augmentà en total mo per 8,1 pertschient sin var 83 000 envernadas, ha l’effectiv da vatgas augmentà per 20,2 pertschient e quel da nursas per 44,5 pertschient. L’effectiv da purschels ha diminuì per var 50 pertschient. 

Adina dapli maschinas 
La mecanisaziun dals manaschis ha progredì zunt fitg. Apparats grevs, tecnicamain d’auta qualitad e multifuncziunals u cun in aut effect da raziunalisaziun han augmentà cleramain. Ils butschins da tschitschar e quels a pressiun mussan in augment da 117,8 pertschient, ils tractors da tracziun a quatter rodas e quels a tschinta da 18,8 pertschient e las ventilaziuns da fain da 15,3 pertschient. Tar ils indrizs da mulscher han augmentà fitg ils indrizs da mulscher cun cilinders e las mulscheras. Ils transporters cun in chargiafain (plus 10,5 per
tschient) han substituì ils transporters senza chargiafain (main 54,1 pertschient) ed ils chargiafains che vegnan tratgs d’in tractor (main 12,5 pertschient). 
L’agricultura sto sa cumprovar sin il martgà 
La midada da las structuras vegn a cuntinuar. La vendita directa dals products, saja quai sin il martgà da l’emna u sin il bain, vegn ad obtegnair pli e pli muntada. L’agricultura vegn ad avair pli e pli la muntada d’in motor independent per l’economia. Ella sto s’orientar envers novas incumbensas e savair schliar quellas ensemen cun il turissem e la mastergnanza. 
Per quest intent vegn la politica a crear las cundiziuns da basa necessarias ed a garantir la rentabilitad, la funcziunalitad ed il svilup, e quai sut circumstanzas acceptablas per il martgà e per l’ambient. 
Il cumportament da consum vegn a sa midar, novs martgads e novas furmas da martgà vegnan a surpassar las normas da fin uss e vegnan a pretender dal pur ch’el agescha e pensa consequentamain a moda interprendenta.