Esters ed asilants n’èn betg pli criminals ch’ils Svizzers

Murgnac

La societad, substituida da la pressa da sensaziun, tgira in nov inimi: Esters ed asilants sco canaglia e glieud criminala. Propi ver? Na insumma betg! La realitad è questa che schurnalists da gasettas da pieuls prendan ina statistica pertutgant la criminalitad e preschentan questa sco studi exclusiv e train la consequenza ch’esters ed asilants sajan canaglia e criminals. En Svizra datti mo ina statistica criminala chantunala che correspunda al standard internaziunal (Turitg). En ils ulteriurs chantuns s’augmenta u sa reducescha la prontadad da violenza tals esters cun la morala da statistica da la polizia. En quest mument che la polizia emplenescha ora p.ex. ils cedels, che la procura publica federala trametta, pli exact e pli correct vegnan ils asilants pli brutals, malgrà che de facto crescha consequentamain l’exactadad da la statistica. Punct! Mammas, serrai en voss uffants e stai medemamain a chasa, babs barricadai ils ischs e s’armai cun revolvers pertge la statistica vegn meglra. 

Il sulet ch’ins sa dir – sin fundament da la statistica criminala pli precisa – è ch’il dumber da denunziaziuns crescha. Dapli atgisas na muntan dentant anc ditg betg dapli violenza e dapli criminalitad. Ils esters n’ èn statisticamain betg mendra glieud ch’ils Svizzers, dentant è la perspectiva sa midada. Sche asilants fan ina giada in zic musica memia dad aut la notg lura vegn sajettà or da fanestra e la polizia duaja metter quests feghers sin pantun. Sch’ina gruppa dal vitg chaschuna da mesa notg disturbis cun sunar sin via è quai perencunter nagin problem. Sch’indigens sa deportan sco pors en in’ustaria lura disturba quai nagin entant che sch’in asilant mo ha il curaschi da cumparair en il medem local sto la servienta gia avair in «bodi gard.» Sche asilants stattan enturn ord spir lungurella (lavurar na dastgan els betg) ston ins tegnair en egl quella canaglia ch’engola tut quai che n’è betg enguttà. 

Daco ston ils ester insumma esser megliers ch’ils Svizzers che vegnan er pli e pli tugnus, malcuntents, agressivs, dattan fridas a lur dunnas e tgisan il vischin, guardan gugent carnets e gasettas plain brutalitad ed assassinats? Murgnac ha pensà ch’ì saja scumandà da criminalisar minoritads. Areguard la criminalitad dals ester, succeda actualmain exactamain quai. 

La statistica mussa nagut auter che 51,5 pertschient da las denunziaziuns da delicts pertutgan esters. Ina atgisa na munta dentant anc ditg betg ch’i dettia er in culpant. I dat studis en Svizra che mussan ch’ils esters ch’èn vegnids inculpads n’ èn betg pli savens cun culpa ch’ils Svizzers. Mo 4 da 10 Svizzers denunziads èn numnadamain mitschads da vegnir condemnads, dentant 7 da 10 esters. Il dumber da cas è creschì tar ils esters perquai che las controllas da la polizia èn vegnidas intensivadas tar questas gruppaziuns. La statistica mussa er ch’i dat nagina differenza significativa tranter esters che vivan en Svizra, requirents d’asil e Svizzers. Sulettamain tar las bandas estras ch’opereschan sur ils cunfins da nossa terra è il dumber creschì. Tar ils condemnads en Svizra ha ì dentant proporziunalmain dapli indigens ch’esters. 

Er la communicaziun da pressa dal departament da giustia e polizia dal Grischun tuna sco in scenari da guerra. La populaziun stoppia vegnir protegida. Dasperas vegn gnanc differenzià tranter asilants, persunas estras stablas e gruppas criminalas. Pir l’onn 2000 datti statisticas e datas unifitgadas en Svizra che lain er trair las gistas conclusiuns. Trametter enavos Bosniacs giuvens enstagl da laschar finir quels lur emprendissadi tar nus e crair da sminuir uschè la criminalitad è in’illusiun. E tuttina. Er sche la statistica na confirmescha betg ch’ils esters èn pli criminals ch’ils Svizzers èn il Svizzers meglra glieud. Era l’aura è vegnida mendra, sch’ins na resguarda betg la statistica u interpretescha quella fallà.