Leger per chapir dapli!

Da Rita Cathomas-Bearth

Inqual di hai jau l'impressiun d'ir a funs en il palpiri ch'arriva cun la posta. Malgrà ch'jau hai in tatgader che scumonda da metter reclamas en mia chascha da brevs, vegn jau tuttina bumbardada cun "infurmaziuns". Pliras gasettas dal di, tschintg gasettas da l'emna, revistas mensilas e trimestrialas da la protecziun da la natira, da la protecziun da la patria, da la protecziun da l'ambient, da la protecziun da minoritads, da la protecziun da la multiculturalitad, da la protecziun da la pasch, da la protecziun dals consuments, da la tgira da monuments, da la planisaziun dal territori, revistas d'architectura, da l'energia solara, da l'Unesco, da teater, da la plaiv. Ed alura tut ils fegls d'infurmaziun, invits a radunanzas d'uniuns, invits a vernissaschas d'exposiziuns, a preschentaziuns da cudeschs, a concerts ed autras occurrenzas culturalas, a dis da las portas avertas, a festas privatas e publicas. Tanta infurmaziun e tanta activitad sociala nun hai franc anc mai dà en l'istorgia.
Il medem dilemma sco jau hai da suandar ils invits culturals e socials – per part han pliras occurrenzas lieu il medem di da las medemas uras – hai jau d'eleger tranter quai ch'jau vi e stoss leger e quai ch'jau pos tralaschar. Mes problem è ch'jau m'interessesch per memia bleras chaussas. Mintgatant mudregia mai il sentiment d'avair manchentà infurmaziuns impurtantas. Per quasi tut las professiuns è leger oz ina necessitad indispensabla per na perder il fil al nov e la finala forsa schizunt esser senza plazza.
Uschia datti oz servetschs da pressa che legian per auters. Las infurmaziuns che derivan da pliras gasettas e revistas vegnan excerpadas, scursanidas e publitgadas en in carnet ch'ins po abunar tut tenor spezialisaziun, per exempel economia u protecziun da l'ambient. Jau mezza sai far pauc cun quai, ins vegn a savair ina pluna e tuttina na quai ch'ins dovra specificamain.
Sco ch'i ma para èsi tuttina meglier da sez eleger e decider tranter il necessari ed il negligibel. Perquai hai jau vinavant bleras gasettas, sun jau commembra da bleras uniuns che tramettan revistas. Sch'jau n'hai er betg la survista da tut las scrittiras che vegnan en chasa tar mai, ma sent jau tuttina autonoma en quai ch'jau vi recepir. Uschia poss jau leger be ils titels u be singulas lingias d'in artitgel u leger ina chaussa pli a fund. Er poss jau metter da la vart in fegl e leger u releger el pli tard u metter el en mia documentaziun. Franc è tant palpiri ecologicamain problematic. Ma noss mund globalisà e tecnicamain e politicamain cumplitgà pretenda savida multifara per tschiffar almain rudimentarmain, en tge direcziun che nus giain. E quai vulessan nus savair.